Comparative Education Society of Iran ( CESIR) Iranian Journal of Comparative Education 2588-7270 9 1 2026 02 20 A Comparative Study of the Levels of Toxic Leadership, anti-Citizenship Behavior, Aggression & Job Stress among Primary School Principals in Iran and Iraq بررسی تطبیقی رهبری زهرآگین، رفتارهای ضدشهروندی، پرخاشگری و استرس شغلی در بین مدیران مدارس ابتدایی ایران و عراق 3927 3944 240550 10.22034/ijce.2026.496350.1629 EN Saeed Farahbakhsh Associate Professor, Department of Educational Sciences, Faculty of Literature & Humanities, Lorestan University, Khorramabad, Iran 0000-0002-7481-6489 Iraj Nikpay Associate Professor, Department of Educational Sciences, Faculty of Literature & Humanities, Lorestan University, Khorramabad, Iran 0000-0002-5549-8876 Masoud Hashemi PhD Student, Department of Educational Sciences, Faculty of Literature & Humanities, Lorestan University, Khorramabad, Iran 0009-0009-0255-4115 Journal Article 2024 12 28 The main goal of study was to comparatively examine toxic leadership, Anti Citizenship Behavior, aggression, and job stress among primary school principals in Iran and Iraq. Employing a causal-comparative research design, the statistical population comprised primary school principals from   Khorramabad city,   Lorestan province , Iran   and Nasiriyah city,   Dhi Qar province , Iraq   A proportional stratified random sampling method,   was used to select a sample size of 115 principals (56 Iranian and 59 Iraqi) according to Krejcie and Morgan's table. Data were collected using four standardized questionnaires, all exhibiting Cronbach's alpha coefficients above 0.70. The validity of the questionnaires was confirmed by educational sciences experts. Data analysis was conducted using an independent samples t-test via SPSS software. The findings revealed that the mean scores for toxic leadership among Iranian and Iraqi primary school principals were 1.93 and 2.89; for aggression, 1.86 and 3.05; for Anti Citizenship Behavior, 1.76 and 2.79; and for job stress, 2.55 and 2.73, respectively. Consequently, a significant difference was observed between   school principals of Iran and Iraq across all the investigated variables while Iranian principals demonstrating   more favorable status. Based on these findings, it is recommended that stakeholders in the Iraqi educational management system prioritize the implementation of professional development programs, encourage principals to foster constructive leadership, and cultivate supportive work environments within schools to mitigate detrimental managerial behaviors. هدف اصلی پژوهش، بررسی تطبیقی متغیرهای رهبری زهرآگین، رفتارهای ضدشهروندی، پرخاشگری و استرس شغلی در مدیران مدارس ابتدایی ایران و عراق بود. روش پژوهش، علی- مقایسه‌ای و جامعه‌ی آماری شامل مدیران مدارس ابتدایی ناحیه ۱ شهر خرم‌آباد مرکز استان‌ لرستان در ایران( 68 نفر) و شهر ناصریه مرکز استان ذی‌قار در عراق(70نفر) بود. انتخاب نمونه، با روش طبقه‌ای نسبی انجام شد که با استفاده از جدول کرجسی و مورگان تعداد 115 نفر (56 مدیر ایرانی و 59 مدیر عراقی) به‌عنوان حجم نمونه انتخاب گردیدند. برای گردآوری داده‌ها، از چهار پرسشنامه‌ استاندارد استفاده شد.که ضریب آلفای کرونباخ همگی آنها بالای 0.7 بود. با وجود استانداردبودن پرسشنامه‌ها و تایید تمامی مولفه‌های آنها، روایی پرسشنامه توسط اساتید علوم تربیتی نیز مورد تائید قرار گرفت. تجزیه‌وتحلیل داده‌ها، با استفاده از آزمون t دو نمونه‌ای مستقل و به کمک نرم‌افزار SPSS انجام شد. یافته‌ها نشان داد میانگین متغیرهای رهبری زهرآگین مدیران مدارس ابتدایی ایران و عراق به ترتیب 1.93 و 2.89، رفتارهای ضدشهروندی، 1.76 و 2.79، پرخاشگری 1.85 و 3.05 و استرس شغلی، 2.55 و 2.73 است، از این رو، بین مدیران مدارس ایرانی و عراقی از لحاظ متغیرهای مورد پژوهش، تفاوت معناداری وجود داشته و مدیران ایرانی در مقایسه با همکاران عراقی خود از وضعیت مناسب‌تری برخوردار هستند. بر این اساس به منظور کاهش رفتارهای مخرب مدیران، به دست‌اندرکاران نظام مدیریت آموزشی عراق پیشنهاد می‌شود توجه ویژه‌ای به اجرای برنامه‌های توسعه حرفه‌ای، تشویق مدیران در راستای تقویت رهبری سازنده و ایجاد محیط کاری حمایتی در مدارس داشته باشند. https://journal.cesir.ir/article_240550_ea9e4dab6755dd5fa07195992848f5a0.pdf