Iranian Journal of Comparative Education

Iranian Journal of Comparative Education

چالش‌های نوظهور نظام آموزش فنی و حرفه‌ای ایران: درس هایی برای کشورهای در حال توسعه

Document Type : Original Article

Author
پژوهشگاه مطالعات آموزش و پرورش
10.22034/ijce.2026.518573.1656
Abstract
برای انجام این مطالعه، گزارش پژوهش‌های انجام شده در حوزه آموزش‌های فنی و حرفه‌ای و نیز اسناد رسمی آموزش و پرورش ایران مطالعه شد. برای توصیف وضع موجود آموزش فنی و حرفه‌ای ایران، تعداد 97 گزارش پژوهشی و اسناد رسمی آموزش و پرورش مطالعه شدو برای شناخت شرایط نوظهور بازار کار و راه‌های مواجهه با چالش‌ها، چندین گزارش بین‌المللی، مطالعه شد. برای تحلیل اطلاعات از روش مرور نظام‌مند استفاده شد. یافته‌ها نشان می‌دهد که نظام آموزش و پرورش ایران نتوانسته بر ناتوانی مزمن خود در خصوص تربیت نیروی انسانی آشنا با محیط کار غلبه کند. این ضعف نظام آموزشی با ظهور تحولات فناوری و تغییر نیازهای بازار کار، تشدید شده و رویکرد جاری مهارت‌آموزی در هنرستانهای فنی و حرفه‌ای با چالش جدّی مواجه شده است. تحولات فناوری در حوزه هوش مصنوعی و اتوماسیون، به کاهش شانس اشتغال مهارت آموختگان آموزش فنی و حرفه‌ای رسمی منجر می‌شود. بخش عمده‌ای از خدمات وابسته به دانش و مهارت کسب شده در هنرستانهای فنی و حرفه‌ای توسط رباتها قابل انجام است. به همین دلیل، استمرار اجرای برنامه‌های جاری آموزش فنی و حرفه‌ای قابل توجیه نبوده و اتخاذ سیاستی سازگار با نیازهای نوظهور بازار کار ضروری به نظر می‌رسد. بنابراین، در راستای اقتصاد مبتنی بر نوآوری، پیشنهاد می‌شود ایران و سایر کشورهای در حال توسعه از سیاست حرفه‌ای سازی آموزش و پرورش عمومی و تربیت فناورانه مبتنی بر STEM پیروی کنند. این پیشنهاد برای ارتقای کیفیت آموزش و پرورش همگانی و کاهش نابرابری فرصت‌های آموزشی، واقع بینانه به نظر می‌رسد.
Keywords
Subjects


Articles in Press, Accepted Manuscript
Available Online from 21 April 2026

  • Receive Date 22 April 2025
  • Revise Date 30 December 2025
  • Accept Date 21 April 2026