Iranian Journal of Comparative Education

Iranian Journal of Comparative Education

Analysis of Intercultural Discourse in Iranian Secondary Persian Textbooks

Document Type : Original Article

Author
** Assistant Professor of Persian Language and Literature, Lorestan University, Khorram Abad, Iran.
10.22034/ijce.2026.579469.1711
Abstract
گفتمان بینافرهنگی، رویکردی نوین در عصر معاصر برای گفتگوی بین فرهنگ هاست. مفاهیم انسانی، جنسیت زدایی، انعطاف و تاب آوری، صلح و نوعدوستی، نفی نژادپرستی، محیط زیست و مانند آن از اصلی ترین مولفه‌های گفتمان بینافرهنگی هستند. کتب درسی یکی از ابزارهای مناسب برای آموزش مفاهیم بینافرهنگی به نسل جوان است. این پژوهش به صورت کمی وکیفی و مبتنی بر شیوه تحلیل محتوا انجام شده تا فراوانی موضوعات بینافرهنگی را در کتب درس فارسی دوره متوسطه ایران بررسی کند و چگونگی بازتاب این موضوعات را بررسی نماید. اولین یافته پژوهش نشان می دهد که 12 موضوع بینافرهنگی مانند تعاملات زبانی و ادبی، توریسم، محیط زیست، ادبیات ملل، مفاهیم متعالی انسانی در کتب درس فارسی آمده است. دومین یافته مبین توجه ویژه مولفان ایرانی کتب درس فارسی به ادبیات ملل – با اختصاص بالاترین حجم - از بین مولفه های گفتمان بین فرهنگی است. سومین یافته نشان می دهد کتب فارسی پایه های دوازدهم و نهم به ترتیب بیشترین و کمترین فراوانی را به آموزش مولفه های بین فرهنگی به فراگیران اختصاص داده اند. چهارمین یافته آشکار ساخت علیرغم پرداختن به مولفه‌های بینافرهنگی در همه پایه ها و طرح موضوعات ارزشمندی مانند محیط زیست و توریسم، بسیاری از موضوعات و مفاهیم بینافرهنگی در این کتابها نیامده و مفاهیم موجود بخش اندکی از صفحات کتاب را به خود اختصاص داده اند. آخرین یافته پژوهش نشان می دهد که مولفان کتب فارسی در برخی موارد، رویکردی منفی و تردید آمیز به موضوعات بینافرهنگی دارند.
Keywords

Subjects


Article Title Persian

تحلیل گفتمان بینافرهنگی در کتب درس فارسی متوسطه ایران

Author Persian

رسول حیدری
استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران
Abstract Persian

گفتمان بینافرهنگی، رویکردی نوین در عصر معاصر برای گفتگوی بین فرهنگ هاست. مفاهیم انسانی، جنسیت زدایی، انعطاف و تاب آوری، صلح و نوعدوستی، نفی نژادپرستی، محیط زیست و مانند آن از اصلی ترین مولفه‌های گفتمان بینافرهنگی هستند. کتب درسی یکی از ابزارهای مناسب برای آموزش مفاهیم بینافرهنگی به نسل جوان است. این پژوهش به صورت کمی وکیفی و مبتنی بر شیوه تحلیل محتوا انجام شده تا فراوانی موضوعات بینافرهنگی را در کتب درس فارسی دوره متوسطه ایران بررسی کند و چگونگی بازتاب این موضوعات را بررسی نماید. اولین یافته پژوهش نشان می دهد که 12 موضوع بینافرهنگی مانند تعاملات زبانی و ادبی، توریسم، محیط زیست، ادبیات ملل، مفاهیم متعالی انسانی در کتب درس فارسی آمده است. دومین یافته مبین توجه ویژه مولفان ایرانی کتب درس فارسی به ادبیات ملل – با اختصاص بالاترین حجم - از بین مولفه های گفتمان بین فرهنگی است. سومین یافته نشان می دهد کتب فارسی پایه های دوازدهم و نهم به ترتیب بیشترین و کمترین فراوانی را به آموزش مولفه های بین فرهنگی به فراگیران اختصاص داده اند. چهارمین یافته آشکار ساخت علیرغم پرداختن به مولفه‌های بینافرهنگی در همه پایه ها و طرح موضوعات ارزشمندی مانند محیط زیست و توریسم، بسیاری از موضوعات و مفاهیم بینافرهنگی در این کتابها نیامده و مفاهیم موجود بخش اندکی از صفحات کتاب را به خود اختصاص داده اند. آخرین یافته پژوهش نشان می دهد که مولفان کتب فارسی در برخی موارد، رویکردی منفی و تردید آمیز به موضوعات بینافرهنگی دارند.

Keywords Persian

تحلیل کتب درسی. فرهنگ. بینافرهنگ. درس فارسی

Articles in Press, Accepted Manuscript
Available Online from 10 May 2026

  • Receive Date 24 April 2026
  • Revise Date 09 May 2026
  • Accept Date 10 May 2026