فصلنامه ایرانی آموزش و پرورش تطبیقی

فصلنامه ایرانی آموزش و پرورش تطبیقی

تحلیل گفتمان بینافرهنگی در کتب درس فارسی متوسطه ایران

نوع مقاله : Original Article

نویسنده
استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران
10.22034/ijce.2026.579469.1711
چکیده
گفتمان بینافرهنگی، رویکردی نوین در عصر معاصر برای گفتگوی بین فرهنگ هاست. مفاهیم انسانی، جنسیت زدایی، انعطاف و تاب آوری، صلح و نوعدوستی، نفی نژادپرستی، محیط زیست و مانند آن از اصلی ترین مولفه‌های گفتمان بینافرهنگی هستند. کتب درسی یکی از ابزارهای مناسب برای آموزش مفاهیم بینافرهنگی به نسل جوان است. این پژوهش به صورت کمی وکیفی و مبتنی بر شیوه تحلیل محتوا انجام شده تا فراوانی موضوعات بینافرهنگی را در کتب درس فارسی دوره متوسطه ایران بررسی کند و چگونگی بازتاب این موضوعات را بررسی نماید. اولین یافته پژوهش نشان می دهد که 12 موضوع بینافرهنگی مانند تعاملات زبانی و ادبی، توریسم، محیط زیست، ادبیات ملل، مفاهیم متعالی انسانی در کتب درس فارسی آمده است. دومین یافته مبین توجه ویژه مولفان ایرانی کتب درس فارسی به ادبیات ملل – با اختصاص بالاترین حجم - از بین مولفه های گفتمان بین فرهنگی است. سومین یافته نشان می دهد کتب فارسی پایه های دوازدهم و نهم به ترتیب بیشترین و کمترین فراوانی را به آموزش مولفه های بین فرهنگی به فراگیران اختصاص داده اند. چهارمین یافته آشکار ساخت علیرغم پرداختن به مولفه‌های بینافرهنگی در همه پایه ها و طرح موضوعات ارزشمندی مانند محیط زیست و توریسم، بسیاری از موضوعات و مفاهیم بینافرهنگی در این کتابها نیامده و مفاهیم موجود بخش اندکی از صفحات کتاب را به خود اختصاص داده اند. آخرین یافته پژوهش نشان می دهد که مولفان کتب فارسی در برخی موارد، رویکردی منفی و تردید آمیز به موضوعات بینافرهنگی دارند.
کلیدواژه‌ها
موضوعات


مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 20 اردیبهشت 1405

  • تاریخ دریافت 04 اردیبهشت 1405
  • تاریخ بازنگری 19 اردیبهشت 1405
  • تاریخ پذیرش 20 اردیبهشت 1405